[row]
[col span__sm=”12″]
THÔNG TIN BÀI VIẾT
-
Tác giả: BS.CKI. Phùng Quang Duy
-
Ngày xuất bản: 01/05/2026
-
Chủ đề bài viết: Nhận biết các nốt ruồi bất thường và nguy cơ ung thư da
Ung thư tế bào đáy có thể nhầm lẫn là nốt ruồi (Basel cell carcinoma)
(Nguồn: https://Youtube.com/@BSPhungQuangDuy)
[/col_inner] [/row_inner] [row_inner] [col_inner span__sm=”12″] [row_inner_1] [col_inner_1 span__sm=”12″]1. Ung thư da phát triển như thế nào?
Ung thư da là một quá trình tân sinh ác tính (malignant neoplasia) của các tế bào trong da, đặc trưng bởi sự tăng sinh mất kiểm soát của tế bào.
⚠️ Các tế bào ung thư có thể:
- Xâm lấn và phá hủy mô lành xung quanh
- Theo thời gian, tách ra và lan đến các cơ quan khác được gọi là ung thư di căn
[/col_inner_1] [/row_inner_1] [row_inner_1] [col_inner_1 span__sm=”12″] [ux_image_box img=”234″]
Hình 1
Biểu bì da bình thường
[/ux_image_box] [/col_inner_1] [/row_inner_1] [row_inner_1] [col_inner_1 span__sm=”12″]2. Top 3 ung thư da phổ biến nhất:
🥇 Ung thư tế bào đáy (basal cell carcinoma – BCC)
- Phổ biến nhất (~70–80%)
- Nguồn gốc: Ung thư tế bào đáy bắt đầu từ sự biến đổi ác tính các tế bào đáy trong da.
- Đặc điểm:
- Phát triển chậm
- Có thể di căn nhưng hiếm
- Hay gặp ở vùng da tiếp xúc ánh nắng (mặt, cổ)
🥈 Ung thư biểu mô tế bào vảy (squamous cell carcinoma – SCC)
- Đứng thứ hai (~15–20%)
- Nguồn gốc: từ các tế bào vảy (squamous cells) bị biến đổi ác tính
- Đặc điểm:
- Nguy hiểm hơn BCC
- Có thể di căn (nhưng không cao)
- Thường là:
- mảng sần, dày sừng
- hoặc vết loét
🥉 Ung thư hắc tố (melanoma)
- Ít gặp hơn (~1–5%)
- Nguồn gốc: khối u ác tính xuất phát từ tế bào hắc tố (melanocyte).
- Ung thư hắc tố có thể phát sinh từ nốt ruồi có sẵn hoặc xuất hiện mới trên da, trong đó phần lớn trường hợp xuất hiện mới.
- Nhưng:
- Nguy hiểm nhất
- Di căn nhanh nếu không phát hiện sớm
Hình 2
3 loại ung thư da phổ biến
[/ux_image_box] [/col_inner_1] [/row_inner_1]3. Tôi có nốt ruồi vùng mặt có nên phẫu thuật sớm để dự phòng Ung thư da không?
Không
- Đa số nốt ruồi lành tính, nguy cơ chuyển thành Ung thư hắc tố thấp
- Phần lớn Ung thư hắc tố xuất hiện mới
Chỉ định cắt (excision/biopsy)
- Khi nghi ngờ ác tính hoặc nhu cầu thẩm mỹ, không phải để “phòng ngừa hàng loạt”.
“Theo dõi đúng quan trọng hơn cắt bỏ hàng loạt”
4. Ung thư da có thể điều trị được không?
Ung thư da đặc biệt Ung thư tế bào đáy (BCC) và Ung thư biểu mô tế bào vảy (SCC): có khả năng điều trị rất tốt nếu được phát hiện sớm.
Nhưng khi ở giai đoạn tiến triển, bệnh có thể lan đến hạch bạch huyết và các cơ quan nội tạng, dẫn đến tử vong.
5. Nguyên nhân ung thư da là gì?
Phần lớn các trường hợp ung thư da có liên quan đến phơi nhiễm tia UV. Các yếu tố khác có thể bao gồm yếu tố di truyền và suy giảm miễn dịch.
6. Tại sao nguy cơ ung thư da nhưng việc tắm nắng vẫn phổ biến ở các nước Mỹ và Châu Âu?
🧠 Yếu tố văn hoá – “da rám nắng trông khỏe hơn”
Người Mỹ và Châu Âu tin rằng
- Da nâu nhẹ thường gắn với:
- khỏe mạnh
- năng động, thể thao
- đi nghỉ dưỡng, có điều kiện
✨Tâm lý “da rám nắng trông đẹp hơn”
Nhiều người Mỹ và phương Tây tin rằng:
- Da rám giúp:
-
- che khuyết điểm
- làm cơ thể “săn chắc” hơn
- nhìn gầy hơn
🧾 Kết luận
Da nâu có thể đẹp trong mắt xã hội, nhưng không phải lúc nào cũng an toàn về mặt y học.
“Tắm nắng là lựa chọn mang tính văn hoá và xã hội, ung thư da là hậu quả sinh học.”
7. Các yếu tố nguy cơ tăng tỷ lệ mắc ung thư da?
- Da trắng
- Người có nhiều nốt ruồi (> 50 nốt ruồi), đặc biệt khi có nốt ruồi kích thước lớn hoặc không điển hình
- Tiền sử bản thân hoặc gia đình mắc ung thư da
- Thường tiếp xúc với ánh nắng quá mức hoặc thừng tắm nắng
- Đã từng bị các ung thư khác: ung thư vú, ung thư trực tràng,…
- Tiền sử suy giảm miễn dịch
8. Trường hợp tôi có nốt ruồi, làm sao để tôi biết nghi ngờ bất thường/ác tính cần đi khám và sàng lọc?
🔍Quy tắc ABCDE – dấu hiệu cảnh báo:
- A – Asymmetry (Bất đối xứng):
Một nửa tổn thương khác với nửa còn lại - B – Border (Bờ viền):
Bờ không đều, răng cưa hoặc không rõ ràng - C – Color (Màu sắc):
Màu không đồng nhất (nâu, đen, đỏ, trắng, xanh…) - D – Diameter (Đường kính):
Thường >6 mm (khoảng đầu tẩy bút chì), nhưng có thể nhỏ hơn - E – Evolving (Tiến triển):
Tổn thương thay đổi về kích thước, hình dạng hoặc màu sắc
📌Một số lưu ý khác nghi ngờ ung thư da:
- Nốt ruồi mới xuất hiện
- Khác biệt so với các nốt ruồi khác
- Dấu hiệu bờ cuộn: rìa tổn thương nhô cao, cong tròn đều, tạo thành gờ nổi rõ so với bề mặt da xung quanh.
- Ngứa, đau hoặc chảy máu
- Vết loét, chảy máu lâu lành
- Mảng hoặc sẩn dày sừng, nồi gồ, cứng
9. Tôi có thể phòng ngừa ung thư da không?
⚠️ Phơi nhiễm tia UV là yếu tố nguy cơ có thể phòng tránh được quan trọng nhất đối với tất cả các loại ung thư da.
☀️ Cách bảo vệ da khỏi tia UV
- Tìm bóng râm:
Tia nắng mạnh nhất từ 9 giờ sáng đến 5 giờ chiều. - Mặc quần áo chống nắng:
Áo dài tay, quần dài, mũ rộng vành, kính chống UV. Ưu tiên quần áo có chỉ số UPF - Dùng kem chống nắng:
Phổ rộng (bảo vệ UVA và UVB)
Chống nước
PA ≥ +++
SPF ≥ 30
Bôi lên tất cả vùng da không được che phủ
- Cẩn trọng gần nước, tuyết và cát:
Các bề mặt này phản xạ tia UV, làm tăng nguy cơ cháy nắng - Tránh giường tắm nắng:
Nếu muốn da rám, có thể dùng sản phẩm nhuộm da (self-tanning product), nhưng vẫn cần sử dụng kem chống nắng
Tài liệu tham khảo
- American Academy of Dermatology. (2026). Melanoma: Overview and statistics. Retrieved May 1, 2026, from https://www.aad.org/media/stats-melanoma
- American Academy of Dermatology. (2026). Skin cancer: Overview and statistics. https://www.aad.org/media/stats-skin-cancer
- Mayo Clinic. (2025). Basal cell carcinoma: Symptoms and causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/basal-cell-carcinoma/symptoms-causes/syc-20354187
