THÔNG TIN BÀI VIẾT
-
Tác giả: BS.CKI. Phùng Quang Duy
-
Ngày xuất bản: 01/05/2026
-
Chủ đề bài viết: U bã đậu, Nang biểu bì, Nang thượng bì, Kén biểu bì, Kén thượng bì
1. Tuyên bố từ tác giả:
Nang biểu bì hình thành khi các tế bào biểu bì của da bị mắc kẹt bên dưới bề mặt da và tiếp tục phát triển, sừng hóa, tích tụ keratin tạo thành nang. Một số cơ chế và yếu tố liên quan thường gặp gồm:
a. Tắc nghẽn nang lông
Tình trạng tắc nghẽn nang lông có thể làm các tế bào biểu bì và keratin tích tụ bên dưới da, từ đó hình thành nang biểu bì. Đây là cơ chế thường gặp trong nhiều trường hợp.
b. Chấn thương da
Các vết cắt, trầy xước, phẫu thuật hoặc thủ thuật trên da có thể làm các tế bào biểu bì bị đẩy xuống lớp da sâu hơn và phát triển thành nang.
c. Yếu tố di truyền
Một số người có cơ địa dễ xuất hiện nhiều nang biểu bì, đặc biệt khi nang xuất hiện ở nhiều vị trí hoặc tái phát nhiều lần. Một số hội chứng di truyền hiếm gặp cũng có thể liên quan đến tình trạng này.
d. Rối loạn trong quá trình phát triển phôi thai
Trong một số trường hợp hiếm gặp, các tế bào biểu bì còn sót lại trong giai đoạn phát triển phôi thai có thể bị bao bọc bên dưới da và dần hình thành nang biểu bì.
3. Triệu chứng của Nang biểu bì là gì?
- Khối sưng dưới da, thường gặp ở mặt, cổ hoặc thân mình.
- Kích thước tăng dần theo thời gian.
- Có thể có một lỗ nhỏ ở trung tâm, tiết ra chất trắng vàng, mùi giống phô mai.
- Khi viêm, khối nang có thể sưng, đỏ, đau. Trường hợp nặng có thể tiến triển thành áp xe và lan rộng.
4. Biến chứng của Nang biểu bì?
- Nang lớn có thể ảnh hưởng thẩm mỹ hoặc chèn ép cơ quan lân cận.
- Nang viêm có thể dẫn đến áp xe hóa.
- Phần lớn Nang biểu bì lành tính, nhưng trong một số ít trường hợp, nang tồn tại lâu năm có thể biến đổi ác tính.
 |
 |
 |
|
Hình 1: Khối nang biểu bì dưới da # 2-3 năm, kích thước to dần ảnh hưởng thẩm mỹ bệnh nhân |
Hình 2: Khối nang biểu bì đã được phẫu thuật . | Hình 3: Khối nang biểu bì của bệnh nhân được lấy nguyên vẹn . |
5. Phương pháp điều trị Nang biểu bì?
- Tối ưu của điều trị là phẫu thuật cắt bỏ Nang biểu bì với thành nang còn nguyên vẹn. Điều này có thể khó khăn khi kích thước Nang biểu bì lớn, thành nang mỏng dễ tổn thương và vỡ trong phẫu thuật.
- Trường hợp Nang biểu bì bị viêm hoặc nhiễm trùng, nên trì hoãn phẫu thuật do khó khăn trong: xác định ranh giới nang, nguy cơ nhiễm trùng, vỡ khối Nang biểu bì, nguy cơ tái phát Nang biểu bì. Thực hiện phẫu thuật khi tình trạng viêm được kiểm soát.
- Khi nang đã từng vỡ, việc phẫu thuật trở nên khó khăn hơn. Nếu không loại bỏ hoàn toàn thành nang, nang có thể tái phát.
- Sự biến đổi ác tính có thể xảy ra, đặc biệt với các khối Nang biểu bì lâu năm, khuyến khích làm Giải phẫu bệnh đối với các trường hợp Nang biểu bì được lấy bỏ.
Hình 4: Các bước phẫu thuật lấy nang biểu bì
Van Trung Hoang et al. Overview of epidermoid cyst.
European Journal of Radiology Open.
DOI: https://doi.org/10.1016/j.ejro.2019.08.003
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2352047719300401
 |
 |
| Hình 5: Bệnh nhân tái phát Nang biểu bì lần 2 sau phẫu thuật tại 2 cơ sở y tế khác | Hình 6: Bệnh nhân phẫu thuật bóc trọn Nang biểu bì . |
 |
 |
| Hình 7: Bệnh nhân tái phát Nang biểu bì sau phẫu thuật tại Canada | Hình 8: Khối Nang biểu bì được phẫu thuật lấy trọn . |
6. Tôi có một số câu hỏi khác, muốn giải đáp có thể liên hệ như thế nào?
Bạn có thẻ đặt câu hỏi thắc mắc qua Zalo: 0879.269.269
Các thắc mắc của bạn sẽ được ghi nhận và cố gắng phản hổi trong thời gian sớm nhất.
7. Tài liệu tham khảo
Hoang, V. T., Trinh, C. T., Nguyen, C. H., Chansomphou, V., Chansomphou, V., & Tran, T. T. T. (2019). Overview of epidermoid cyst. European Journal of Radiology Open, 6, 291–301. https://doi.org/10.1016/j.ejro.2019.08.003
[/col] [/row]
